Ομιλία του Υφυπουργού Δικαιοσύνης κ. Ιωάννη Μπούγα στην 1η ημερίδα “ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ”
“Η απονομή της Δικαιοσύνης στον 21ο αιώνα, χωρίς σύγχρονες ψηφιακές υποδομές, δεν μπορεί να είναι ούτε ταχεία ούτε ποιοτική” με αυτά τα λόγια ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης κ. Ιωάννης Μπούγας έδωσε το στίγμα της στρατηγικής που χαράσσει η ηγεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης ως προς τον ψηφιακό μετασχηματισμό της Δικαιοσύνης, μιλώντας στην 1η ημερίδα για το ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ. “Οι νομοθετικές παρεμβάσεις, η επιτυχής εφαρμογή του Δικαστικού Χάρτη, και η αμεσότητα στην απονομή Δικαιοσύνης ασφαλώς προϋποθέτουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό της” επισήμανε ο κ. Μπούγας.
Σημαντική παράμετρο στα ψηφιακά έργα, όπως επισήμανε ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης, αποτελεί η επέκταση της χρήσης εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, η οποία συνδέεται με τεράστιες δυνατότητες αλλά και δυνητικούς κινδύνους για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τα ατομικά δικαιώματα, εν γένει.
“Η Χώρα μας, ως μέρος μιας Ευρώπης που βαδίζει στον τομέα της αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών, ιδιαίτερα της Τεχνητής Νοημοσύνης και της Μηχανικής Μάθησης, στο χώρο της Δικαιοσύνης, επιδιώκει την ανθρωποκεντρική και αξιόπιστη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης με παράλληλη κατοχύρωση της ασφάλειας και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων” υπογράμμισε ο κ. Ιωάννης Μπούγας.
Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι έχει ήδη συσταθεί και συγκροτηθεί Διαρκής Επιστημονική Επιτροπή με αντικείμενο την εξέταση των επιπτώσεων στο δικαστικό σύστημα, την εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης ενώ έχουν ξεκινήσει να υλοποιούνται δράσεις, όπως είναι η υιοθέτηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης (CEPEJ), του Ευρωπαϊκού Χάρτη Δεοντολογίας για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στα δικαστικά συστήματα. Θα πρέπει να αναφερθεί πως η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης προβλέπεται ήδη στην ανωνυμοποίηση ή την ψευδωνυμοποίηση δικαστικών αποφάσεων και στην περίληψη δικαστικών αποφάσεων των Διοικητικών Δικαστηρίων.
Επίσης σε εξέλιξη βρίσκεται η υλοποίηση πιλοτικών δράσεων που αφορούν:
-το Σύστημα καταγραφής και επεξεργασίας ηχητικών δεδομένων σε διαδικασίες Φορέων της Δικαιοσύνης,
-τη Μετάφραση εγγράφων νομικού περιεχομένου και
-τη Διερμηνεία και καταγραφή καταθέσεων αλλοδαπών μαρτύρων σε πραγματικό χρόνο.
“Είναι αναγκαίο να προβλέπονται ρυθμιστικά όρια που θα καθορίζουν σε ποιους τομείς δικαίου και κυρίως σε ποιες φάσεις της δικαστικής διαδικασίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν αυτά τα αυτοματοποιημένα συστήματα” ανέφερε ο κ. Μπούγας και ξεκαθάρισε τον ρόλο που καλούνται να διαδραματίσουν οι νέες ψηφιακές εφαρμογές “Η θέση μας είναι απολύτως ξεκάθαρη. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να υποκατασταθεί η ελεύθερη ανθρώπινη βούληση στην απονομή της Δικαιοσύνης από την κωδικοποιημένη και ενταγμένη σε πληροφοριακά δίκτυα ηλεκτρονική πληροφορία, που αυτοματοποιεί την ανθρώπινη βούληση και εγκυμονεί κινδύνους για τις ατομικές ελευθερίες και δικαιώματα”.
Εντωμεταξύ σε μια προσπάθεια να προηγηθούμε των κοινωνικών εξελίξεων και να περιοριστούν οι κίνδυνοι που απορρέουν από την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών, ο κ. Μπούγας αναφέρθηκε σε πολύ συγκεκριμένες δικλείδες ασφαλείας, όπως:
-Σαφή νομική πρόβλεψη, απολύτως συμβατή προς τους συνταγματικούς και υπερεθνικούς κανόνες προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και
-Καθορισμός των πεδίων της Δικαιοσύνης, που θα απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην χρήση των νέων τεχνολογιών.
-Αν κριθεί ότι απαιτείται μείζων προστασία και δεν αρκεί η προστασία που αντλείται ερμηνευτικά από το Σύνταγμά μας στο πλαίσιο της Αναθεώρησης, να αναζητήσουμε μείζονα προστασία στο πλαίσιο των άρθρων που εγγυώνται την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Με την ολοκλήρωση του έργου ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ, 578 φορείς του Υπουργείου Δικαιοσύνης θα ενταχθούν σε ένα ενιαίο, ασφαλές και υψηλών ταχυτήτων δίκτυο. Όπως ενδεικτικά ανέφερε ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης, στα Πολιτικά, Ποινικά και Διοικητικά Δικαστήρια, στις Εισαγγελίες, στις ιατροδικαστικές υπηρεσίες, στις Υπηρεσίες Επιμελητών Ανηλίκων, καθώς και στα Σπίτια του Παιδιού, αναμένεται :
-η ηλεκτρονική διαλειτουργικότητα μεταξύ των υπηρεσιών,
-η ενίσχυση ενός ευρυζωνικού περιβάλλοντος,
-η ταχύτερη επικοινωνία και συνεργασία των φορέων,
-η εύκολη πρόσβαση του πολίτη σε ηλεκτρονικές υπηρεσίες,
-η παροχή αναβαθμισμένων ηλεκτρονικών υπηρεσιών, και κατ’ επέκταση
-η μείωση της γραφειοκρατίας και η εξοικονόμηση πόρων.
Ήδη ένα σπουδαίο έργο παραδόθηκε το περασμένο έτος, μέσω του οποίου καθίσταται πλέον εφικτή η διεξαγωγή της δίκης από απόσταση.
“Με την εγκατάσταση 151 συστημάτων Τύπου Α σε ακροατήρια όλης της επικράτειας και 250 συστημάτων Τύπου Β σε Εισαγγελίες, Ανακριτικά Γραφεία και Σωφρονιστικά Καταστήματα, παρέχεται η δυνατότητα εξέτασης παραγόντων της δίκης, μαρτύρων, πραγματογνωμόνων και διαδίκων, χωρίς αυτοί να παρίστανται στην αίθουσα συνεδρίασης του Δικαστηρίου, γεγονός που θα συμβάλλει ουσιωδώς στον εκσυγχρονισμό της δίκης και στη μείωση των καθυστερήσεων.Μέσω των υπηρεσιών τηλεδιάσκεψης θα επιτευχθεί η μείωση του κόστους και του χρόνου που προκαλούν οι μετακινήσεις διαδίκων, δικηγόρων, μαρτύρων, θα περιοριστούν τα οικονομικά βάρη που επωμίζονται είτε οι πολίτες στις πολιτικές δίκες, είτε το κράτος στις ποινικές δίκες, ενώ παράλληλα θα επιτευχθεί εξοικονόμηση δαπανών” επισήμανε ο κ. Μπούγας.
Ταυτόχρονα, σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται ο ψηφιακός μετασχηματισμός της Δικαιοσύνης, συνολικού προϋπολογισμού 220 εκ. ευρώ.
“Η ψηφιακή Δικαιοσύνη δεν είναι προνόμιο των Δικαστηρίων των μεγάλων αστικών κέντρων. Είναι δικαίωμα κάθε πολίτη και για το λόγο αυτό έως το τέλος του 2026 θα έχει ολοκληρωθεί η αναβάθμιση και επέκταση των ολοκληρωμένων πληροφοριακών συστημάτων Διαχείρισης Δικαστικών Υποθέσεων της Διοικητικής και Πολιτικής - Ποινικής Δικαιοσύνης σε όλα τα δικαστήρια της Χώρας (ΟΣΔΔΥ-ΔΔ, ΟΣΔΔΥ-ΠΠ)” τόνισε ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης.