Σε μια περίοδο κατά την οποία η επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης και ο εκσυγχρονισμός των θεσμών αποτελούν κεντρικά ζητουμένα για την κοινωνία, ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας μιλά για το μεταρρυθμιστικό έργο του Υπουργείου και τις παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη. Στη συνέντευξή του παρουσιάζει τα πρώτα;α αποτελέσματα από την εφαρμογή του νέου Δικαστικού Χάρτη, αναλύει τις αλλαγές στο κληρονομικό και ιδιοκτησιακό δίκαιο και αποκαλύπτει το χρονοδιάγραμμα των επόμενων νομοθετικών πρωτοβουλιών. Παράλληλα, τοποθετείται για την πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τους Ποινικούς Κώδικες του 2019 και περιγράφει τις προτεραιότητες της κυβέρνησης για τη Δικαιοσύνη της επόμενης μέρας.
Στον Μάνο Πιτσιδιανάκη
«P.»: Οι αλλαγές στους Ποινικούς Κώδικες το 2019, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, εξακολουθούν να προκαλούν πολιτική αντιπαράθεση. Ποια είναι τα συγκεκριμένα ερωτήματα που εγείρονται από τις επιλογές της τότε κυβέρνησης και τι οφείλει να απαντήσει σήμερα ο Αλέξης Τσίπρας για τις διατάξεις που οδήγησαν στον υποβιβασμό σοβαρών κακουργημάτων σε πλημμελήματα;
«Ι.Μπ.»: Η αλλαγή των Ποινικών Κωδίκων το 2019 από την κυβέρνηση του κ. Τσίπρα αγγίζει τον πυρήνα της θεσμικής λειτουργίας της Δικαιοσύνης και εγείρει σοβαρά ερωτήματα. Ερωτήματα που ενισχύονται από τον πολιτικά και κοινοβουλευτικά αδόκιμο τρόπο με τον οποίο ο τότε πρωθυπουργός επέλεξε να προχωρήσει στην ψήφιση των Κωδίκων. Το βασικό ζήτημα είναι ποιοι πολιτικοί και νομικοί λόγοι οδήγησαν τον κ. Τσίπρα να αποδεχθεί την εισήγηση της Επιστημονικής Επιτροπής για τη μετατροπή δέκα ιδιαίτερα σοβαρών εγκλημάτων από κακουργήματα σε πλημμελήματα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν η ενεργητική δωροδοκία, η κατασκευή και κατοχή εκρηκτικών, καθώς και η γενετήσια πράξη με ανηλίκους έναντι αμοιβής. Χρειάζονται, επομένως, συγκεκριμένες απαντήσεις: Πόσοι είχαν ήδη καταδικαστεί ή διώκονταν για αυτά τα αδικήματα; Πόσοι απέφυγαν τις συνέπειες λόγω παραγραφής; Πόσοι κατέληξαν να αντιμετωπίζουν ηπιότερες ποινές; Και, κυρίως, υπήρχαν μεταξύ των ωφελημένων πρόσωπα με πολιτικές, συγγενικές ή επαγγελματικές σχέσεις με μέλη της τότε κυβέρνησης, του ΣΥΡΙΖΑ ή όσους συμμετείχαν με οποιονδήποτε τρόπο στη σύνταξη του νόμου; Ο κ. Τσίπρας, αντί να καταφεύγει σε χαρακτηρισμούς και ύβρεις, οφείλει να απαντήσει επί της ουσίας. Η αλήθεια δεν μπορεί να είναι επιλεκτική. Προϋποθέτει διαφάνεια, συγκεκριμένα στοιχεία και λογοδοσία.
«P.»: Ποιο είναι το βασικό διακύβευμα των επόμενων εκλογών και πόσο εφικτός παραμένει ο στόχος της αυτοδυναμίας για τη Νέα Δημοκρατία;
«Ι.Μπ.»: Το διακύβευμα των εκλογών είναι ποιος θα αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας και θα εγγυηθεί τη σταθερότητα και την ασφάλειά της. Η Νέα Δημοκρατία έχει αποδείξει ότι μπορεί να στηρίξει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, να ενισχύσει την εθνική άμυνα και την εξωτερική πολιτική και να διασφαλίσει όσα κατακτήθηκαν με θυσίες τα προηγούμενα χρόνια. Με τα σημερινά δεδομένα, δεν διαφαίνεται προοπτική μετεκλογικής συνεργασίας της ΝΔ με κάποιο άλλο κόμμα. Γι’ αυτό και η αυτοδυναμία αποτελεί τον βασικό πολιτικό στόχο, αλλά και την ασφαλέστερη επιλογή για τη διατήρηση της πολιτικής σταθερότητας και την ομαλή πορεία της χώρας. Παραμένει, άλλωστε, ένας απόλυτα ρεαλιστικός στόχος.
«P.»: Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η προετοιμασία του νέου Κώδικα Ιδιοκτησίας και τι αλλαγές αναμένεται να φέρει στο καθεστώς συνιδιοκτησίας και στη λειτουργία των πολυκατοικιών;
«Ι.Μπ.»: Ο νέος Κώδικας Ιδιοκτησίας, που επεξεργάζεται η Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή η οποία έχει συσταθεί στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, φιλοδοξεί να αντικαταστήσει το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο του Ν. 3741/1929, καθώς και τις διάσπαρτες διατάξεις που διέπουν την οριζόντια και κάθετη ιδιοκτησία.Σε αυτό το πλαίσιο θα κινηθούν και οι βασικές νομοθετικές παρεμβάσεις, οι οποίες θα αφορούν, μεταξύ άλλων, τη λειτουργία των πολυκατοικιών, το Κτηματολόγιο και την Πολεοδομία. Το νομοσχέδιο αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση εντός του έτους και στη συνέχεια να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή.
«P.»: Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα για την προώθηση και ψήφιση του νέου Κώδικα Δικηγόρων;
«Ι.Μπ.»: Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του Υπουργείου Δικαιοσύνης, το νομοσχέδιο για την τροποποίηση του Κώδικα Δικηγόρων αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση μετά τις 15 Νοεμβρίου 2026. Στη συνέχεια, θα ακολουθήσει η κατάθεσή του στη Βουλή, η συζήτηση στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή και η ψήφισή του από την Ολομέλεια, με στόχο να ολοκληρωθεί η διαδικασία έως το τέλος Δεκεμβρίου 2026. Με τη θεσμοθέτηση του νέου Κώδικα Δικηγόρων ολοκληρώνεται ο κύκλος των μεταρρυθμίσεων στον τομέα της Δικαιοσύνης για την τρέχουσα κυβερνητική τετραετία.
«P.»: Ποια είναι τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα από την εφαρμογή του νέου Δικαστικού Χάρτη και σε ποιο βαθμό έχει συμβάλει στη μείωση των καθυστερήσεων και στην επιτάχυνση της απονομής της Δικαιοσύνης;
«Ι.Μπ.»: Τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεση μας από το Γραφείο Συλλογής Στατιστικών Στοιχείων (JustStat) του Υπουργείου Δικαιοσύνης αποτυπώνουν τη βελτίωση της λειτουργίας των Πρωτοδικείων μετά την εφαρμογή του νέου Δικαστικού Χάρτη.
Ειδικότερα, το ποσοστό εκκαθάρισης των υποθέσεων από 86,2% κατά το δικαστικό έτος 2023-2024 ανήλθε σε 99,7% το 2024-2025, ενώ δέκα οκτώ και πλέον μήνες μετά την εφαρμογή του νέου χάρτη, έφτασε στο 105,1%. Την ίδια στιγμή, ο μέσος χρόνος έκδοσης δικαστικής απόφασης περιορίστηκε από τις 774 στις 357 ημέρες.
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και στα τρία μεγαλύτερα Πρωτοδικεία της χώρας. Στο Πρωτοδικείο Αθηνών, το ποσοστό εκκαθάρισης αυξήθηκε από 86% σε 112,7%, ενώ ο χρόνος έκδοσης απόφασης μειώθηκε από 1148 σε 478 ημέρες. Στον Πειραιά, η αντίστοιχη επίδοση βελτιώθηκε από 77,2% σε 101,1%, με τον χρόνο έκδοσης να περιορίζεται από 425 σε 233 ημέρες. Στη Θεσσαλονίκη, το ποσοστό εκκαθάρισης έφτασε το 113,3%, από 88,9%, ενώ ο χρόνος έκδοσης απόφασης μειώθηκε από 455 σε 220 ημέρες.
«P.»: Τι αλλάζει με τη λειτουργία της νέας ηλεκτρονικής πλατφόρμας ανακοπών και ποιος είναι ο στόχος για την ταχύτερη εκδίκαση των εκκρεμών υποθέσεων;
«Ι.Μπ.»: Η ηλεκτρονική πλατφόρμα ανακοπών τέθηκε σε παραγωγική λειτουργία την 1η Σεπτεμβρίου 2026, με στόχο την εκκαθάριση χιλιάδων ανακοπών κατά της αναγκαστικής εκτέλεσης, οι οποίες είχαν προσδιοριστεί να εκδικαστούν σε ιδιαίτερα μακρινές δικασίμους, ώστε να επισπευσθεί η εξέτασή τους. Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη η δεύτερη ομάδα ανακοπών, ενώ έχει δοθεί παράταση και για την πρώτη. Βασική μας επιδίωξη είναι η συντόμευση του χρόνου εκδίκασης των συγκεκριμένων υποθέσεων, με στόχο να έχει ολοκληρωθεί η συζήτησή τους έως το τέλος του 2028. Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής κατάθεσης προτάσεων, μια πρόσθετη παρέμβαση που αναμένεται να συμβάλει στην περαιτέρω αποσυμφόρηση των γραμματειών των δικαστηρίων.
_________________________________________________________________
«P.»: Ποιες είναι οι σημαντικότερες καινοτομίες που εισάγει το νέο κληρονομικό δίκαιο και πώς επηρεάζουν τα δικαιώματα των κληρονόμων, των συζύγων και των συντρόφων;
«Ι.Μπ.»: Με τον Ν. 5303/2026, που τέθηκε σε εφαρμογή στις 16.09.2026, το κληρονομικό δίκαιο εισέρχεται σε μια νέα εποχή, μέσα από μια εκτεταμένη μεταρρύθμιση που επιχειρεί να ανταποκριθεί στις σύγχρονες κοινωνικές, οικονομικές και δημογραφικές συνθήκες, καθώς και στις νέες μορφές οικογενειακής και περιουσιακής οργάνωσης. Το νέο πλαίσιο προσαρμόζει την κληρονομική διαδοχή στις σύγχρονες μορφές οικογένειας, επεκτείνοντας την προστασία και σε πρόσωπα που, χωρίς να συνδέονται με παραδοσιακούς συγγενικούς δεσμούς, αποτελούν ουσιαστικό μέρος της οικογενειακής ζωής του διαθέτη. Παράλληλα, περιορίζει την έκταση της νόμιμης μοίρας, ενισχύοντας την ελευθερία του διαθέτη να αποφασίζει για την περιουσία του και αποτρέποντας τον κατακερματισμό επιχειρηματικών και παραγωγικών μονάδων. Ενισχύονται επίσης τα δικαιώματα του επιζώντος συζύγου ή συμβίου, ενώ για πρώτη φορά αναγνωρίζεται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, κληρονομικό δικαίωμα και σε συντρόφους εκτός γάμου. Μία από τις σημαντικότερες καινοτομίες είναι η εισαγωγή των κληρονομικών συμβάσεων, μέσω των οποίων δίνεται η δυνατότητα συμφωνίας για τη μελλοντική διαδοχή της περιουσίας, αλλά και παραίτησης από μελλοντικά κληρονομικά δικαιώματα, με συμβολαιογραφική πράξη. Τέλος, ιδιαίτερη σημασία έχει ο διαχωρισμός της κληρονομικής περιουσίας από την προσωπική περιουσία του κληρονόμου, ώστε τα κληρονομικά χρέη να μην επιβαρύνουν την ατομική του περιουσία.
Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Political», στις 07 Νοεμβρίου 2026.