Η Απάντηση της Υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, για το Κάστρο της Άμφισσας

Σε απάντηση της με αριθμ. Πρωτοκόλλου 2864/4.2.2026 Ερώτησης των Βουλευτών κ.κ. Γιώτας Πούλου, Θεοδώρας Τζάκρη, Μιχαήλ Χουρδάκη, Ραλλίας Χρηστίδου και σύμφωνα με τα στοιχεία που έθεσαν υπόψη μας οι αρμόδιες Υπηρεσίες, σας γνωρίζουμε τα εξής:

Το Κάστρο της Άμφισσας, χαρακτηρισμένο ως προέχον βυζαντινό μνημείο με το Βασιλικό Διάταγμα 25.02.1922 (Α΄ 28), βρίσκεται εντός του κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου της Άμφισσας (Υπουργική Απόφαση ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ10/12135/531/13.4.1987 – Β΄ 262), και συνιστά αναπόσπαστο μέρος του ευρύτερου Δελφικού Τοπίου (Υπουργική Απόφαση ΥΠΠΟΤ/ΓΔΑΠΚ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/ 39267/1932/5-4-2012, ΑΑΠ’ 133).

Επισημαίνεται ότι το 2020, το Υπουργείο Πολιτισμού δια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Φωκίδος, εκπόνησε τη μελέτη «Άρση ετοιμορροπίας σε δύο περιοχές στα ΝΑ πρανή του Κάστρου της Άμφισσας, Δήμου Δελφών, Π.Ε. Φωκίδας» και μετά την έγκρισή της (Υπουργική Απόφαση ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΜΤΕ/ΔΑΒΜΜ/ΤΜΒΜΜ/443924/50159/4359/1190/26-08-2020 - ΑΔΑ: ΩΝΖΖ4653Π4-ΘΜΕ), πραγματοποιήθηκαν, με πόρους του Υπουργείου Πολιτισμού, εργασίες για την άρση επικινδυνότητας στα ΝΑ πρανή του Κάστρου. Επιπλέον, λήφθηκαν άμεσα σωστικά μέτρα στερέωσης και προστασίας του φράγκικου πύργου και του παρακείμενου κτηρίου στην περιοχή της κύριας πύλης εισόδου του μνημείου.

Περαιτέρω, η αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων εκπόνησε με αυτεπιστασία, προκαταρκτική μελέτη σκοπιμότητας για τη συνολική αντιμετώπιση των προβλημάτων και τη μελλοντική λειτουργία του Κάστρου ως οργανωμένου αρχαιολογικού χώρου, η οποία εγκρίθηκε, κατόπι ομόφωνης γνωμοδότησης του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, με τον όρο να προσδιοριστούν ακριβέστερα οι ανάγκες των επιμέρους μελετών στα επικινδύνως ετοιμόρροπα τμήματα του μνημείου (Υπουργική Απόφαση ΥΠΠΟΑ/603297/14-12-2021 ΑΔΑ:ΩΝΤ24653Π4-39Σ).

Οι μελέτες ωρίμανσης για την στερέωση, αποκατάσταση και ανάδειξη επιλεγμένων περιοχών στο νότιο τμήμα του Κάστρου Άμφισσας και κυρίως στα τμήματα όπου εντοπίζεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος κατάρρευσης βράχων, σύμφωνα με τον όρο της ανωτέρω εγκριτικής απόφασης, εκπονήθηκαν, με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ 2014-2020, από την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων. Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, στην 4/27.1.2026 Πράξη του, γνωμοδότησε ομόφωνα για την έγκρισή τους.

Όσον αφορά στο τέταρτο ερώτημα, το Κάστρο της Άμφισσας δεν περιλαμβάνεται στην κατηγορία των οργανωμένων και επισκέψιμων αρχαιολογικών χώρων. Η προσωρινή περίφραξη και μεταλλικές θύρες σε σημεία όπου το μνημείο ήταν προσπελάσιμο στο εσωτερικό του, τοποθετήθηκε, στο τέλος του 2025, σύμφωνα με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Φωκίδος, προκειμένου να αντιμετωπιστούν βανδαλισμοί και η ανεξέλεγκτη βοσκή αιγοειδών εντός του. Το σχετικό δελτίο τύπου, με το οποίο ενημερώνονται όλοι οι ενδιαφερόμενοι για το ωράριο λειτουργίας του Κάστρου καθώς και για τις επισκέψεις των σχολικών μονάδων, έχει αναρτηθεί στις ιστοσελίδες των μνημείων αρμοδιότητας της Εφορείας Αρχαιοτήτων Φωκίδας στον κόμβο του Υπουργείου Πολιτισμού:

http://odysseus.culture.gr/h/1/gh155.jsp?obj_id=3417,http://odysseus.culture.gr/h/3/gh355.jsp?obj_id=2507
και
http://odysseus.culture.gr/h/3/gh355.jsp?obj_id=3404.

Επισημαίνεται ότι το ΥΠΠΟ διενήργησε τα νομίμως προβλεπόμενα εντός των αρμοδιοτήτων του με σκοπό τόσο την προστασία του ευρισκόμενου εντός του αστικού ιστού μνημείου, όσο και την ασφάλεια των περίοικων.

Όσον αφορά στα διαλαμβανόμενα στην Ερώτηση περί δήθεν πρακτικών «διαχείρισης της εγκατάλειψης» του μνημείου, το Υπουργείο Πολιτισμού, με ίδιους πόρους, προχώρησε, το 2024, στην υλοτόμηση υψίκορμων πεύκων, στην αποκλάδωση δέντρων, στην αντικατάσταση ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων, ενέργειες απαραίτητες για πρόληψη πυρκαγιάς. Επιπλέον, τοποθετήθηκαν πινακίδες σήμανσης των σημείων επικινδυνότητας και ενημέρωσης των επισκεπτών, ενώ από το καλοκαίρι του 2024 και εξής, το μνημείο εποπτεύεται συνεχώς από νυχτοφύλακα.

Εξίσου έωλοι είναι οι ισχυρισμοί των κ.κ. Βουλευτών ότι το μνημείο είναι «αποκομμένο από την κοινωνία», «απαξιώνεται και οδηγείται στη λήθη». Στο πλαίσιο του ενταγμένου στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας έργου «SUB.3.9 Έργα Υποδομών για Φιλοξενία Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων στην ΕΦΑ Φωκίδος», το οποίο ολοκληρώθηκε το 2024, το μνημείο απέκτησε νέο και ασφαλές λυόμενο θέατρο, βοηθητικό οικίσκο για την υποστήριξη εκδηλώσεων, όπως και βιοχημική τουαλέτα. Οι εγκαταστάσεις αυτές χωροθετήθηκαν σε ασφαλές σημείο του πλατώματος του μνημείου, για στην φιλοξενία πολιτιστικών εκδηλώσεων, καθιστώντας το Κάστρο της Άμφισσας έναν ενεργό πυρήνα πολιτισμού για την τοπική κοινωνία και τους επισκέπτες.

Επιπροσθέτως, είναι σε εξέλιξη αρχαιολογικές έρευνες συνεργασίας της αρμόδιας Εφορείας Αρχαιοτήτων με τη Γαλλική Σχολή Αθηνών, στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος με τίτλο «Η αρχαία Άμφισσα και οι οχυρώσεις της». Το ερευνητικό πρόγραμμα έχει αποδώσει σημαντικά νέα ευρήματα και πρακτικά συμβάλλει στην επιστημονική τεκμηρίωση και τη συστηματική μελέτη του μνημείου αλλά και στην προβολή του σε διεθνές και εθνικό επίπεδο. Παράλληλα, στην ιστοσελίδα της Εφορείας Αρχαιοτήτων Φωκίδος (https://delphi.culture.gr), είναι αναρτημένο το εκπαιδευτικό υλικό, προσαρμοσμένο και για άτομα με αναπηρία, του προγράμματος «Ανακαλύπτοντας τη Φωκίδα. Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους της ΕΦ.Α. Φωκίδος», στο οποίο το Κάστρο της Άμφισσας περιελήφθη ως μείζονος σημασίας μνημείο. Το εν λόγω πρόγραμμα πραγματοποιήθηκε με πόρους του ΕΣΠΑ 2014-2020.

Όσον αφορά στο τελευταίο ερώτημα, το Υπουργείο Πολιτισμού δύναται να αναπτύξει συνέργειες, μέσα από τις οποίες ο Πολιτισμός λειτουργεί ως μοχλός τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης.

Είναι σαφές από τα παραπάνω, ότι το Υπουργείο Πολιτισμού, αξιοποιώντας τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους, έχει λάβει τα απαραίτητα μέτρα προστασίας του μνημείου και των επισκεπτών του, έχει ωριμάσει τις απαραίτητες μελέτες για τη στατική ενίσχυσή του και με την εγκατάσταση των απαιτούμενων υποδομών, έχει μεριμνήσει για την ένταξη του μνημείου στην πολιτιστική ζωή της Άμφισσας, ως χώρου ιστορικής μνήμης και πολιτισμού.