Η ελληνική εμπειρία παρουσιάστηκε στην Παγκόσμια Διάσκεψη του ΟΟΣΑ ως παράδειγμα με μετρήσιμα αποτελέσματα – Κάτω από έναν χρόνο ο εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης αποφάσεων στις αστικές υποθέσεις.
Στην Παγκόσμια Διάσκεψη του ΟΟΣΑ για την ισότιμη πρόσβαση στη Δικαιοσύνη συμμετείχε το ελληνικό υπουργείο Δικαιοσύνης, παρουσιάζοντας τις μεταρρυθμίσεις που εφαρμόζονται στη χώρα και τα αποτελέσματά τους στη λειτουργία των δικαστηρίων.
Η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη από τις 21 έως τις 23 Οκτωβρίου 2026, με την Ελλάδα να εκπροσωπείται από τη Μαρίνα Σκανδάλη, πάρεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας και αποσπασμένη στην Ειδική Νομική Υπηρεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης, καθώς και από τον Ιωάννη Γερμανό, δικηγόρο και νομικό σύμβουλο του υφυπουργού Δικαιοσύνης.
Κατά τη στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Μέτρηση όσων έχουν σημασία – Αποτελέσματα, ποιότητα των υπηρεσιών και παραγωγικότητα της Δικαιοσύνης», η ελληνική αντιπροσωπεία παρουσίασε τις αλλαγές που βρίσκονται σε εξέλιξη, δίνοντας έμφαση στην επιτάχυνση της απονομής της Δικαιοσύνης και στην αναβάθμιση της λειτουργίας των δικαστηρίων.
Περισσότεροι δικαστές και ταχύτερη έκδοση αποφάσεων
Στο επίκεντρο της ελληνικής παρουσίασης βρέθηκε ο νέος Δικαστικός Χάρτης της Πολιτικής και Ποινικής Δικαιοσύνης. Βασικό στοιχείο της μεταρρύθμισης αποτελεί η ενοποίηση του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας, μέσω της ένταξης των Ειρηνοδικείων στα Πρωτοδικεία. Σύμφωνα με τα στοιχεία που κατατέθηκαν στη διάσκεψη, η αλλαγή αυτή οδήγησε σε αύξηση του συνολικού αριθμού των πρωτοβάθμιων δικαστών κατά περισσότερο από 75%.
Παράλληλα, από τον Σεπτέμβριο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, ο εκτιμώμενος χρόνος που απαιτείται για την έκδοση απόφασης σε αστικές υποθέσεις των πρωτοβάθμιων δικαστηρίων περιορίστηκε σε λιγότερο από το μισό. Από περισσότερα από δύο χρόνια, υποχώρησε σε διάστημα κάτω του ενός έτους.
Βελτίωση καταγράφηκε και στο ποσοστό εκκαθάρισης των υποθέσεων, το οποίο αυξήθηκε από 86% σε 107%. Αυτό σημαίνει ότι τα δικαστήρια επιλύουν πλέον περισσότερες υποθέσεις από εκείνες που εισάγονται, συμβάλλοντας σταδιακά στον περιορισμό των συσσωρευμένων εκκρεμοτήτων.
Οι νομοθετικές αλλαγές που αποσυμφορούν τα δικαστήρια
Στην επιτάχυνση των διαδικασιών συνέβαλαν και οι αλλαγές στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, ο οποίος τροποποιήθηκε το 2025. Μεταξύ άλλων, θεσπίστηκαν αυστηρότερες προθεσμίες για τους διαδίκους, καθώς και χρονικά όρια για την έκδοση των δικαστικών αποφάσεων.
Σημαντική αποσυμφόρηση προέκυψε και από τη μεταφορά συγκεκριμένων υποθέσεων εκούσιας δικαιοδοσίας σε δικηγόρους και συμβολαιογράφους. Κατά τον πρώτο χρόνο εφαρμογής του μέτρου, σχεδόν 70.000 υποθέσεις δεν χρειάστηκε να φτάσουν στις δικαστικές αίθουσες.
Ενδεικτική είναι η διαδικασία δημοσίευσης διαθηκών. Στην Αθήνα και στον Πειραιά ολοκληρώνεται πλέον, σύμφωνα με τα στοιχεία της ελληνικής πλευράς, μέσα σε πέντε έως επτά ημέρες, αντί για το διάστημα αρκετών μηνών που απαιτούνταν στο παρελθόν.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και ο νέος Κώδικας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών, ο οποίος διευρύνει τις δυνατότητες διευθέτησης υποθέσεων χωρίς προσφυγή στην τακτική δικαστική διαδικασία.
Ψηφιακές δίκες και ηλεκτρονικός φάκελος
Κεντρικό ρόλο στον μετασχηματισμό της ελληνικής Δικαιοσύνης έχει η αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών. Στις παρεμβάσεις περιλαμβάνονται ο ηλεκτρονικός φάκελος δικογραφίας, η διεξαγωγή δικών εξ αποστάσεως μέσω τηλεδιάσκεψης και η χρήση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Ταυτόχρονα, συνεχίζονται οι ενέργειες για την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και τον εκσυγχρονισμό των δικαστικών εγκαταστάσεων. Στόχος είναι η δημιουργία ενός συστήματος ταχύτερου και αποτελεσματικότερου, το οποίο θα είναι ευκολότερα προσβάσιμο τόσο στους πολίτες όσο και στις επιχειρήσεις.
Η αποτελεσματικότητα δεν κρίνεται μόνο από τους αριθμούς
Στις παρεμβάσεις της, η ελληνική αντιπροσωπεία επισήμανε ότι η αξιολόγηση της Δικαιοσύνης δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά σε αριθμητικούς δείκτες.
Όπως τονίστηκε, τα διαθέσιμα δεδομένα πρέπει να αξιοποιούνται για τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων, την ορθολογικότερη κατανομή των διαθέσιμων πόρων και την ενίσχυση της λογοδοσίας.
Ιδιαίτερη σημασία αποδόθηκε επίσης στην ποιότητα της παρεχόμενης δικαστικής προστασίας, στο κόστος επίλυσης μιας διαφοράς και στη συνολική εμπειρία του πολίτη από την επαφή του με το σύστημα.
Θετικά σχόλια από Κομισιόν και Παγκόσμια Τράπεζα
Τα αποτελέσματα που παρουσίασε η ελληνική πλευρά έτυχαν θετικής υποδοχής στη διάσκεψη. Εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Παγκόσμιας Τράπεζας αναφέρθηκαν ειδικά στην ελληνική εμπειρία, χαρακτηρίζοντάς την παράδειγμα καλής πρακτικής που συνοδεύεται από μετρήσιμες επιδόσεις.
Σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης, αναφορά στην πρόοδο της Ελλάδας περιλαμβάνεται και στην έκθεση του ΟΟΣΑ «Justice as a Public Service: Delivering Better Outcomes», η οποία δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2026.
Η έκθεση αναδεικνύει τη βελτίωση που έχει καταγράψει η χώρα ως προς την πρόσβαση στη Δικαιοσύνη, αλλά και στην ταχύτερη και ποιοτικότερη επίλυση των διαφορών.
